Hafi imyaka ibiri nyuma y’amatora ya Perezida yo mu 2024 yakurikiwe n’imyigaragambyo ikomeye, Mozambique yongeye kwisanga mu bihe bishobora kugira ingaruka ku murongo wa politiki w’igihugu. Umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi, Venancio Mondlane, agiye kuburana ku byaha bitanu bifitanye isano n’imyigaragambyo yabaye nyuma y’ayo matora. Mondlane yamenyeshejwe ku wa 25 Kanama 2026 ko azitaba urukiko rw’Ikirenga. Nubwo atafunzwe kandi urubanza rutaratangira, yavuze ko ashobora gutangira kuburana mu mezi abiri cyangwa atatu ari imbere. Ikibazo gikomeye si urubanza rw’umuntu umwe gusa. Rije

Hafi imyaka ibiri nyuma y’amatora ya Perezida yo mu 2024 yakurikiwe n’imyigaragambyo ikomeye, Mozambique yongeye kwisanga mu bihe bishobora kugira ingaruka ku murongo wa politiki w’igihugu. Umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi, Venancio Mondlane, agiye kuburana ku byaha bitanu bifitanye isano n’imyigaragambyo yabaye nyuma y’ayo matora. Mondlane yamenyeshejwe ku wa 25 Kanama 2026 ko azitaba urukiko rw’Ikirenga. Nubwo atafunzwe kandi urubanza rutaratangira, yavuze ko ashobora gutangira kuburana mu mezi abiri cyangwa atatu ari imbere. Ikibazo gikomeye si urubanza rw’umuntu umwe gusa. Rije mu gihe Mozambique ikomeje guhangana n’ingaruka z’amatora ya 2024, aho Mondlane yanze kwemera ibyavuyeho avuga ko ari we watsinze. Daniel Chapo wa Frelimo ni we watangajwe nk’uwatsinze n’amajwi 65.17%, mu gihe Mondlane yagize 24.19%. Ibyo byakurikiwe n’imyigaragambyo yamaze amezi, aho abantu barenga 300 bishwe nk’uko Reuters yabitangaje. Abashinjacyaha bavuga ko Mondlane yagize uruhare muri iyo mvururu binyuze mu guhamagarira abantu kwigaragambya no kurwanya ubutegetsi, cyane cyane hakoreshejwe imbuga nkoranyambaga. Mondlane ahakana ibyo aregwa. Ibirego bimushinjwa birakomeye, birimo gushishikariza abantu gukora ibyaha, guteza abantu kutumvira amategeko, gushishikariza ibyaha n’ibikorwa by’iterabwoba ndetse no gushishikariza iterabwoba. Ku ruhande rumwe, urubanza rushobora guha Mondlane amahirwe yo kwisobanura imbere y’urukiko no guhangana n’ibirego bimaze igihe bimukurikirana. Ku rundi ruhande, uburyo uru rubanza ruzakemurwamo bushobora kugira uruhare mu kugena uko abashyigikiye Mondlane n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi bazitwara. Salomão Moyana, umunyamakuru w’inararibonye akaba n’umusesenguzi wa politiki, avuga ko nubwo igihe uru rubanza rubereye gishobora kuba kitari cyiza mu buryo bwa politiki, kuri Mondlane rwo rushobora kuba uburyo bwo gushyira iherezo ku bibazo by’amategeko bimaze igihe bimukurikirana. Ikindi cy’ingenzi ni uko urukiko rutari rwo rwatangije ibirego. Ibyo byakozwe n’Ubushinjacyaha, mu gihe urukiko ruzaba rufite inshingano yo kumva ibimenyetso no gufata umwanzuro rushingiye ku mategeko. Kuri Mozambique, uru rubanza rushobora kuba ikizamini ku buryo igihugu gikemura amakimbirane akomeye ya politiki akomoka ku matora. Nyuma y’imyigaragambyo yahitanye abantu benshi, uko uru rubanza ruzagenda n’umwanzuro uzafatwa bishobora kugira uruhare mu kongera cyangwa kugabanya icyizere abaturage bafitiye inzego z’ubutabera n’imiyoborere y’igihugu. Mondlane kandi ntabwo yavuye muri politiki. Umutwe we wa politiki ukomeje kugira uruhare mu buzima bwa Mozambique, bityo urubanza rwe rushobora kugira ingaruka zirenga ku muntu ku giti cye, zigakomereza ku mubano hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo. Iki ni cyo gituma ikibazo gikomeye atari gusa kumenya niba Mondlane azatsinda cyangwa agatsindwa mu rukiko. Ikibazo kinini ni ukumenya niba Mozambique izakoresha uru rubanza nk’inzira yo kurangiza impaka zasizwe n’amatora ya 2024, cyangwa niba ruzaba intangiriro y’ikindi cyiciro cy’amakimbirane ya politiki.

Urushijeho kumenya. Urushijeho kwegera abandi.