Wigeze wibaza impamvu ubwana bwasa n’aho bwari burebure cyane, ariko uko umuntu agenda akura, iminsi, amezi n’imyaka bikagenda bisa n’aho bihita? Ibi si uko igihe cyahindutse—ahubwo ubwonko bwacu ni bwo bushobora gutuma tugira iyo myumvire. Abahanga mu mitekerereze ya muntu bavuga ko ibintu bishya duhura na byo n’uko tubibuka bishobora kugira uruhare mu buryo tubona […]

Wigeze wibaza impamvu ubwana bwasa n’aho bwari burebure cyane, ariko uko umuntu agenda akura, iminsi, amezi n’imyaka bikagenda bisa n’aho bihita? Ibi si uko igihe cyahindutse—ahubwo ubwonko bwacu ni bwo bushobora gutuma tugira iyo myumvire.

Abahanga mu mitekerereze ya muntu bavuga ko ibintu bishya duhura na byo n’uko tubibuka bishobora kugira uruhare mu buryo tubona igihe.

Iyo turi bato, duhura n’ibintu byinshi bwa mbere: ishuri, inshuti nshya, ahantu tutari tuzi n’ibindi. Ubwonko bukusanya amakuru menshi mashya, bigatuma ibihe by’ubwana bishobora gusigara mu rwibutso bisa n’aho byari birebire.

Ariko uko dukura, ubuzima bushobora kurushaho kugira gahunda isubirwamo: kubyuka, gukora cyangwa kwiga, gutaha no gusubiramo gahunda. Iyo iminsi isa, ubwonko bushobora kutagira ibintu byinshi bishya bwo kwibukiraho, bigatuma iyo minsi iyo uyirebye nyuma isa n’aho yihuse.

Hari n’ikindi: umwaka umwe ku mwana w’imyaka 10 uba ari 10% by’ubuzima bwe, mu gihe ku muntu w’imyaka 50 uba ari 2% gusa. Ibi bifasha gusobanura impamvu umwaka ushobora kumvikana nk’aho ufite uburemere butandukanye bitewe n’imyaka umuntu afite.

Igihe ubwacyo ntigihuta uko dukura. Ahubwo uburyo ubwonko bwacu bwakira, bubika kandi busubiramo ibyo twanyuzemo bushobora gutuma twumva ko imyaka igenda yihuta.

Bityo, rimwe na rimwe kugira ibintu bishya twiga, ahantu hashya dusura n’ibintu bitandukanye dukora bishobora gutuma ubuzima busigira ubwonko ibintu byinshi bwo kwibuka.

Urushijeho kumenya. Urushijeho kwegera abandi.